Virüs – Ekonomi – Umutlar

Umutlar asla bitmeyecek,bitmemeli.

1950 sonraki kuşağın yaşadığı en büyük felaket gibi görünüyor Korona virüsü. Ne doktorları ne siyasetçileri ne ekonomi uzmanları ne şirket yöneticileri ne kamu yöneticileri böyle bir durum ile karşılaşmadı. O yüzden her kafadan bir ses çıkıyor.

Kimi diyor ki; “Bittik, dünya resesyona giriyor. Bundan sonra hiçbir şey eskisi gibi olmayacak . Yeni bir sistem kurulacak. Kapitalizm çöktü artık.” Daha önceleri ABD Kredi ve Tasarruf Mevduatı Krizi (1986-1989), 1929 Wall Street iflası, 1997 Asya Ekonomik Krizi (1997-1999), Rusya Ekonomik Krizi (1998), Arjantin Ekonomik Krizi (1999-2002), 2008 Global ekonomik kriz yaşadık. Bu kriz hepsini geçecek mi!? Bilmiyoruz. İnsanlar Neolotik çağa geri mi dönecek !? Bilmiyoruz. Bildiğimiz ise daha evvel birkaç defa resesyon yaşadık.

Bir görüş bu darbeden sonra insanlığın değişeceği, yeni bir anlayışın hakim olacağı yönünde. 1914 yılında dünya savaşı yaşadık. 1920 yılında Rus halkı açlıktan birbirini yedi. Mecazi anlamda değil ,gerçekten yedi. 1929 yılında Dünya Büyük buhranı yaşandı. 1939 yılında Dünyanın İkinci savaşı yaşandı. 1960 yılında Çin’de açlıktan 40 ile 70 milyon insan öldü. Adamlara diyorlar ki “yarasa,fare yiyorlar”. Ne yapsın adamlar aç insan her şeyi yer. Bu kadar facia yaşandı 100 yılda insan davranışlarında ne değişti mesela.!? Bu sefer değişir mi bilmiyoruz. Daha evvel değişmediğimizi biliyoruz.

Bir görüş de diyor ki ; ” Bu işi ABD çıkardı. Tüm dünyaya diz çöktürdü”. 2006 yılında bir konferansa katılmıştım. Dünya Bankasında çalışan bir uzman aynen şöyle diyordu”. Eskiden dünya ABD ve SSCB olmak üzere iki başlıydı. SSCB dağıldıktan sonra ABD tek başlı kaldı. Ama bu uzun sürmez. Göreceksiniz çok yakında dünya en az üç başlı olacak. 1-ABD, 2- Avrupa Birliği 3- Şangay beşlisi.” Vay be dedik şu uzmanlar neler de biliyor. Biz kendi küçük dünyamız dayız, millet nereye gidiyor. 2016 yılına geldiğimizde yine çok bilen uzmanlar Çin,in yeni dünyanın lideri olacağını söylüyordu. Bu güne geldiğimiz de ise ” Trump iktidara geldikten sonra Abd tüm dünyaya diz çöktürdü” diyorlar. İngiltere’yi ayırarak AB yi, Petrol fiyatlarını düşürerek Rusya’yı ve Ticaret anlaşması ile Çin’i bitirmiş ,üstüne üstelik Çin’i mahvetmek için Çin’e virüs salmış. Bu virüs işinden kim karlı çıkacak belli mi!? Çin’ de salgın daha stabil, sanki tepe yapmış düşme başlamış gibi. Oysa ABD de fitil yeni yanmış gibi görünüyor. Çin daha çabuk toparlanır ve tüm dünyadan önce üretime geçerse ne olacak !? Çin dünya tekrar dizlerinin üzerinde doğrulmaya çalışırken koşmaya başlarsa ne olacak. Dünyanın yeni devi olabilir mi!?? Trump ın 16 mart konuşmasındaki yüz ifadesini ve mimiklerini takip ettiniz mi ?! Bildiğiniz korku ve endişe vardı. Bırakın virüsün sahibi olmayı, resmen mağduruydu.

Peki ya bundan sonra !?

Tabi ki uzman değilim. Sadece naçizane olarak bilgilerimden, okuduklarımdan, daha evvel yaşadıklarımdan bir iki kelam edebilirim. Öncelikle Korona virüsü tüm insanlığı öldürecek ise finansal paniğe gerek yok. Altında, gümüşte, tahvilde, hisse de olmanın pek bir anlamı olmayacak öyle değil mi !?

Altın nasıl düşüyor !? Sanırım tüm finansal sistem çökerse altın ne işime yarayacak, bir kilo altın verip bir kilo un mu alacağım paniği. Olur mu !? Olur. Neredeyse bir varil petrol verip bir kasa domates alacak petrol üreticisi ülkeler. Bu sıkıntıyı anlayabiliyorum. Ama sistemde tutuyorsan alıp kasana koyamıyorsan satmak için bu panik niye. Birileri yine bu işten deli para kazanıyor olabilir.

Virüse çözüm bulunursa piyasadaki likidite fazlalığı kısa vadede piyasalara baharı getirir ama sonrası daha büyük bir ekonomik kriz yaratır mı ?! Ben düşünmeden edemiyorum mesela. Daha düne kadar pek çok ekonomi uzmanı; dünyada likidite fazlası olduğunu ve bu fazlalığın dünyanın başına bela olacağını söylüyordu. Son açıklamalar ile piyasaya sunulacak likidite fazlalılığının likidite çağlayanına döneceği aşikar. Para çok da alım gücü ne oldu.?! Zenginler daha mı zengin oluyor !? Bilemiyorum ki !

Dünyanın ekonomik krizden nasıl çıkacağı ülkelerin yedek akçelerinin büyüklüğü ile de doğru orantılı olacak sanki. Devletler büyük bir olasılık yakında gelir elde ettiği ürünlerden mahrum kalacak. Vergi tahsil edemeyeceği ya da çok ciddi düşüşler yaşayacağı kesin. Ama devlet olarak yapması gereken harcamalar var. İşte o harcamaları yapamaması durumunda facia gelir. Düşünsenize Rusya mesela. En büyük kazancı petrol ve doğal gazdan. Şu anda zararına petrol satıyor. Kenara zor günler için para attıysa yırttı. Yoksa işi zor.

Peki ya Türkiye !

Türkiye’nin virüsten sağlık olarak nasıl etkileneceğini sağlık uzmanlarına bırakarak elimizden geldiği, aklımızın yettiği kadar ekonomik etkilerinden bahsedelim. Bir kere ihracatımızın %65 i AB’ye ve ithalatımızda Çin %12 ile birinci sırada. Her iki tarafta kapılarını kapattığına göre ekonomik zayıflama kesin.

Gelen Turistin %50 ye yakını AB ülkelerinden geliyor. Sanırım şimdilik burası da duruyor. Geçen sene 40 milyar usd turizm gelirimiz vardı. AKP li cumhurbaşkanı Sn Erdoğan, İblib şehitleri konuşmasında bu sene turizm gelirlerinin 50 milyar usd yi aşacağını anlatıyordu. Turizm de bitti. Sağ olsun neye iyi dese iki gün yaşamıyor.

FED, ECB ve BOJ sürekli piyasa para basıyor Korona virüsünün likidite paniği önlemek için. Bazı ekonomi uzmanları daha önceki parasal genişlemelerin bile dünya ekonomisi için büyük zarar yaratacağı görüşündeydi. Bu yeni bolluk Korona işi düzelirse Türkiye gibi ülkelere para yağdırabilir. Ama Türkiye’ye yağdırır mı ?! Bilinmez. Son üç yıldır dünyada para bol hatta eksi faizde yatıyor ama Türkiye’ye gelmiyor. Oysa hazır tüm gelişmiş ülkeler faizi sıfırlamışken Türkiye’ye para yağması gerek ama ben zannetmiyorum. Kıyısından köşesinden biraz gelip nefes almamızı sağlayabilir o kadar.

Çin’in kapatılması Çin’in üretiminin Türkiye’ye kaymasına yol açabilir mi ?! Tüm Çin üretimi Türkiye ye gelse bile ürettiğimizi kime satacağız ağabey ! AB hatta dünya resesyona giriyor. Satmayı boş verin ham maddeyi kimden alacağız mesela. Özel şirketlerimiz gırtlağa kadar döviz borçlu. İlave nasıl borçlanıp ham madde alacağız !? Bu sene 168 milyar usd borç ödememiz var.

Petrol fiyatları 6o usd den 30 usd ye düştü. Türkiye ithalatının %50 den fazlası petrol ürünleri. Türkiye için harika değil mi !? Resesyon yüzünden petrol kullanımın yarı yarıya düşerse bunun faydası ne kadar olur ki ?!

Petrol fiyatlarının 30 usd ye düşmesi Rusya’yı bitirir diyorlar. Adamların petrol çıkarma maliyeti 42 usd civarındaymış. Petrol 60 usd iken tüm karı alıp yemiş olsalardı Rusya iki aya kalmaz batardı. Adamların 40 milyar usd üstünde bütçe fazlaları var. Ayrıca yedek akçeleri duruyor. Hani Türkiye Merkez bankasının böyle günler için ayırdığı bir bütçesi vardı hatırlar mısınız. Geçen sene sefa için hazineye aktarılan yedek akçe. Umarım o akçeleri mumla aramayız. Bu ekonomi yönetimi resmen kötü ama anlamıyorlar. Kötü gün akçesini neden harcarsın. Merkez Bankasının kasasını neden boşaltırsın !? Usd/try artmasın, karizma çizilmesin diye. Hadi tut bakalım tutabiliyor musun şimdi !?

Yani sevgili dostlarım şu Türkiye’ye faydalı , bu Türkiye’ye zararlı gibi beylik sözler bence Korona krizinde anlamını yitirdi. ABD borsaları 25 trilyon dolarlık büyüklüğe sahip. Bir gün %10 düşüyor, ertesi gün %10 çıkıyor. Kayıplar ve kazançların büyüklüğünü düşebiliyor musunuz!? ABD faiz %.025. Bir günde bir yıllık faiz gelirin kırk katını kazanıyor ya da kaybediyorsun. Bunun ötesi yok.

Naçizane piyasa önerileri ile yazıyı bitirelim. Borsa 1.30 usd ye indi. Bir yıl ve daha uzun vade için bence ALIM YERİ. Bir yıldır ilk kez alım yeri diyorum. Bir yıldır 90 000 ve 1.20 usd alım yeri dedim. Daha düşer mi ,düşebilir. 0.50 usd yi gördü 2001 yılında. Bu ekonomik resesyonun şirket karlılıklarını olumsuz etkileyeceğini bilerek yine de alınır bence. Dünya Neolotik çağa geri dönmeyecekse buralardan alınır. Altın alınır mı !? Dünya yanıyorken altın almayan, iyileşmeye başlayınca altın alır mı !? Bilemiyorum. Tahvillere gelince . Riskli ama Türkiye tahvilleri alım için takibe başlanmalı bence. Usd/try nereye giderse gitsin faizlerin hızla yukarı gideceğini düşünmüyorum doğrusu. TL kredisi borcu olanlar “faizler uçacak mahvolduk” diye düşünmesin bence.

Kısaca bu fiyatlardan ister hisse, ister altın, ister gümüş, ister kripto para, ister tahvil alın. Neolotik döneme geri gitmeyeceksek hepsinden bir yıl vadeli iyi para kazanırsınız.

Sn Erdoğan yarın basın toplantısında ” Parlementer seçime dönüyoruz ve 2020 dördüncü çeyreğinde erken seçim yapacağız” derse Türkiye pozitif ayrışır dünyadan ve düze çıkarız. Tek yol bu. İsteyen ile istediği iddiaya girerim.

Sosyal Medyada Paylaşın!
Murat KARTALKAYA

Murat KARTALKAYA

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

BİLGİLENDİRME
(1) Bu sitedeki yazılar ve yazara ait yorumlar yazarın görüşlerini yansıtmakta, kişi ya da kurumların yatırım kararlarını etkilemeyi ya da yönlendirmeyi amaçlamamaktadır. Site, yatırım danışmanlığı niteliği ve amacı taşımamaktadır. Bu sitedeki yazı ve yorumları dikkate alarak yatırım kararı verenler tamamen kendi kararlarıyla risk almış sayılırlar.
BİLGİLENDİRME
(2) Bu sitedeki yazıların başlığının ve içeriğinin değiştirilerek yayınlanması halinde sorumluluk bunu yapanlara ait olacağı gibi aleyhlerine yasal yollara başvurulacaktır.
SOSYAL MEDYASosyal Medyada Beni Takip Edin!

Her Hakkı Saklıdır. © Murat KARTALKAYA 2021
Web Tasarım: Krafthink

Her Hakkı Saklıdır. © Murat KARTALKAYA 2021
Web Tasarım: Krafthink

Sosyal Medyada Paylaşın!