Toplum Sözleşmesi – Jean-Jacques Rousseau

1760 lı yıllarda günümüze devlet, toplum, birey ilişkilerini günümüzde bile geçerli olan ama, halen uygulanamaya kavram ve kurallarla anlatması inanılmaz. Adam 1760 yazmış, siyasetle uğraşanlardan, devleti ve ülkeyi yönetmeye talip olanlardan şu kitabı kaç kişi okumuştur acaba !?

Kitabın tamamından çok etkilendim ama bazıları bir tık daha ilgimi çekti.

Toplumlarda iktidar bir baba, halk da çocuklar gibidir; hepsi de eşit ve özgür doğdukları için, özgürlüklerinden ancak çıkarları uğruna vazgeçerler.

Köleler zincirler içinde her şeyi, hatta onlardan kurtulma isteğini bile yitirirler. Kölekiklerini sever olurlar.

Özgürlüğünden vazgeçmek, insan olma niteliğinde, insanlık haklarından, hatta ödevlerinden vazgeçmek demektir. Böyle bir vazgeçme insanın yaratılışıyla uzlaşmaz. ( Bence hayvanlar bile )

Savaşın amacı düşman devletin yok edilmesi olduğu için, bu devleti koruyanların, ellerinde silah olduğu sürece öldürme hakkı vardır ama, silahlarını bırakıp da teslim olunca, artık düşman ya da düşman aracı olmaktan çıkar, sadece birer insan olurlar. O zaman onların yaşamı üstünde hiç kimsenin bir hakkı kalmaz.

Dağınık yaşayan insanların sayısı ne olursa olsun, birbiri ardınca bir kişinin buyruğu altına girdikleri zaman, bence artık ortada bir ulusla başkanı değil, bir efendi ile köleleri vardır.

Üyelerinden her birinin canını, malını bütün ortak güçle savunup koruyan öyle bir toplum biçimi bulmalı ki, orada her insan hem herkesle birleştiği halde yine kendi buyruğunda kalsın, hem de eskisi kadar özgür olsun.

*** Toplum sözleşmesini şöyle özetleyebiliriz; Her birimiz bütün varlığımızı ve bütün gücümüzü bir arada genel istemin buyruğuna verir ve her üyeyi bütünün bölünmez bir parçası kabul ederiz.

Temel sözleşme, doğal eşitliği ortadan kaldırmak şöyle dursun, tam tersine, doğanın insanlar arasına koyduğu maddesel eşitsizlik yerine manevi ve haklı bir eşitlik getirir. İnsanlar güç ve zeka bakımından olmasalar da sözleşme ve hukuk yoluyla eşit olurlar.

Toplum sözleşmesi ile bütüne varlık ve yaşam verdik. Şimdi yapılacak şey, yasama yoluyla ona hareket ve sistem vermektir.

Bir araya gelmiş bir çok insanın, kendilerine bir bütün gözüyle baktıkları sürece, yalnız bir tek istemleri vardır. Bu istem de bütünün gözetilmesi ve herkesin rahatlığı ile ilgidir.

Bu halk kalabalığı, böylece bir bütün halinde birleşti mi, artık üyelerden birine saldıran bütüne saldırmış, bütüne saldıran da üyelere saldırmış olur.

Öte yandan, kendini kurmuş olan kişilerden oluştuğu için, egemen varlığın bu kişilerin çıkarlarına aykırı çıkarı yoktur ve olamaz, onun için egemen gücün uyruklarına güvence göstermesi gerekmez; çünkü bütünün uyruklarına güvence göstermesi gerekmez; çünkü bütünün uyruklarına zarar vermeyi aklından geçirmesi düşünülemez, özel olarak hiç birine zarar veremez.

Cezaların sıklığı bir hükümette her zaman için bir güçsüzlük ve tembellik belirtisidir.

İyi yönetilen devlette cezalar azdır. Çökmekte olan bir devlette suçlarının çokluğu cezasız kalmalarına yol açar.

Yasalara boyun eğen halk, onları koyan halkın kendisi olmalıdır.

Hükümetin yasal olması için, egemen varlıkla aynı olması değil, onun vekili olması gerekir.

Machiavelli “ Gerçekte, hiçbir memlekette olağanüstü bir yasacı yoktur ki, Tanrıya başvurmuş olmasın; yoksa koyduğu yasaları kimse kabul etmezdi.

Ey özgür uluslar! Şu özdeyişi aklınızdan çıkarmayın; özgürlük elde edilebilir ama, kaybedildi mi, bir daha ele geçmez artık.

Eşitlik, güç ve zenginlik derecesine göre herkesin eşit olması değildir. Gücün hiç bir zorbalığa kaçmaması ve ancak mevki ve yasalar gerektirdikçe kullanılmasıdır. Varlık bakımından ise hiç bir yurttaşın ne başkasını satın alacak kadar zengin, ne de kendini satmak zorunda kalacak yoksul olmamasıdır.

*** Hükümet, yurttaşlarla egemen varlığın karşılıklı ilişkilerini sağlamak amacıyla kurulmuş, gerek yasaları yürütmek, gerekse politik ve toplumsal özgürlükleri sürdürmekle görevli, aracı bir bütündür.

İyi bir hükümet için, halkın aşırı güçlü olması şarttır.

Hiçbir yönetim demokrasi ya da halk yönetimi kadar iç savaş ve karışıklıklara elverişli değildir. Bu yönetimde yurttaş güçlenmeli, diretme kazanmalıdır.

Montesquieu ; Tehlikeli özgürlüğü kölece rahatlığa değişmem.

*** Bir yönetimin özünde ne olduğunu anlamak için, yetersiz ve ve kötü hükümdarların eli altındayken incelenmeli.

Başımızda kötü bir hükümet varsa, ona katlanmak gerektiğini biliriz. Asıl sorun, iyi bir hükümet bulmaktır.

Devletin dağılması, önce hükümetin devleti yasalara göre yönetmemeye başlaması veya devlet gücünü zorla ele geçirmesi ile olur.

TİRAN, yasalara göre yönetme hakkını yasalara aykırı olarak kendine mal eden kimsedir. DESPOT ise, kendini yasaların üstüne çıkaran kişidir. Demek tiran despot olabilir, despot ise her zaman tirandır.

*** Egemenlik başlıca genel isteme dayanır, genel istemse temsil olunamaz; ya genel istemdir ya değildir. İkisinin ortası olamaz. Buna göre, milletvekilleri milletin temsilcileri değildirler, olmazlar. Olsa olsa geçici işlerinin görevlileri olabilirler; hiç bir kesin karara varamazlar.

Yürütme gücünü ellerinde tutanlar halkın efendileri değil, görevlileridir; halk istediği zaman onları iş başına getirir, istediği zaman uzaklaştırır.

Marquis d’Argenson ; Cumhuriyette herkes başkalarına zarar vermeyen şeyleri yapmakta tamamen özgürdür.

Toplumsal hoşgörüsüzlükle dinsel hoşgörüsüzlük aynıdır. İnsan cehennemlik saydığı kimselerle barış halinde yaşayamaz; onları sevmek, onları cezalandıran Tanrı’dan nefret etmek demektir; bunları ya kesin olarak imana getirmek ya da tedirgin etmek gerekir. Bu hoşgörüsüzlüğün olduğu yerde toplumsal bir etki olmaması düşünülemez.

Sosyal Medyada Paylaşın!
Murat KARTALKAYA

Murat KARTALKAYA

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

BİLGİLENDİRME
(1) Bu sitedeki yazılar ve yazara ait yorumlar yazarın görüşlerini yansıtmakta, kişi ya da kurumların yatırım kararlarını etkilemeyi ya da yönlendirmeyi amaçlamamaktadır. Site, yatırım danışmanlığı niteliği ve amacı taşımamaktadır. Bu sitedeki yazı ve yorumları dikkate alarak yatırım kararı verenler tamamen kendi kararlarıyla risk almış sayılırlar.
BİLGİLENDİRME
(2) Bu sitedeki yazıların başlığının ve içeriğinin değiştirilerek yayınlanması halinde sorumluluk bunu yapanlara ait olacağı gibi aleyhlerine yasal yollara başvurulacaktır.
SOSYAL MEDYASosyal Medyada Beni Takip Edin!

Her Hakkı Saklıdır. © Murat KARTALKAYA 2021
Web Tasarım: Krafthink

Her Hakkı Saklıdır. © Murat KARTALKAYA 2021
Web Tasarım: Krafthink

Sosyal Medyada Paylaşın!