Sorunun Dolar Değil, Daha Vahim Vatandaş!

Dolar düşüyor her şey ucuzlayacak mı ! Hayır. Hatta fiyatlar artabilir !

Neden mi! Anlatmaya çalışayım..

Türkiye İthalatının kimilerine göre %75’i, kimilerine göre %85’i hammadde ve ara maldan oluşuyor. Yani bu ithalatı yapamazsak, üretemeyiz dolayısıyla ihracat da yapamayız. Hammadde ve ara mal ithalatının yüksek olması işte bu yüzden iyi değildir.

Üretmek için paramız aşırı değersizleştiğinde bile mecburiyetten bizim ithalatımız ihracatımızdan fazla olur. Bakın Kasım 2019 de USD/TRY 5.75 civarındaydı, Kasım 2020 ye geldiğimizde 8.58 gördü ama hadi 8.00 diyelim. Artış % 38. Yani biz 1.000 usd bir ürünü Kasım 2019 da da 5.750 TL ye ithal ediyorsak Kasım 2020 ayında 8.000 TL ye ithal etmeye başladık. Bir ithal ürünün maliyeti bir yılda sadece kur farkından 2.250 TL artmış oluyor.

Peki bizden alınan ürünün yani bizim ihraç ettiğimiz malın maliyeti ne oluyor ?! Yabancı Ocak 2020 ayında 5.750 TL lık malı 1.000 dolara alırken Kasım 2020 de 720 dolara aldı.

Bu durumda olması gerekenen, pahalanan ürünlerin ticaretinin azalması, ucuzlayanın artmasıdır. Normalde Türkiye’nin ihracat rakamları artarken, ithalat rakamlarının düşmesi ve dolayısıyla dış ticaret fazlası vermemiz gerekiyordu. Öyle olmamış tabi ki. Kasım 2020 ayında İhracat % 0.95 azalırken, ithalatımız % 16.07 artmış. Dış ticaret açığımız ise azalacağına %153 artmış. Ocak – Kasım 2020 on bir aylık süreyi dikkate alırsak da dış ticaret açığındaki artış %83 seviyelerini buluyor. 2003 den 2013 yılına kadar üretimi bırakıp herşeyi ucuz diye yurt dışından ithal etmenin faturasını ödemeye başladık 2018 den beri.

Döviz düşüyor, artık maliyetlerde düşer diye lütfen düşünmeyin.

Dolar 8.58 den 7.00 ye geldi. Bir de 6.50 oluyor mu, dadından yenmez. Sakın. Sakın böyle hayaller kurmayın. Öncelikle dövizin %35 arttığı bir ortamda dış ticaret açığımız % 83 artıyorsa, dövizin %25 değer kaybettiği bir ortamda dış ticaret açığımızın artışını düşünmek bile istemiyorum. Bu dış ticaret açığı bir müddet sonra ciddi döviz talebine yol açıp döviz fiyatlarının patlamasına yol açabilir sanıyorum.

Diğer yandan bizim ithalatımızın %40 civarını petrol ürünleri, doğalgaz, enerji, plastik, Alüminyum, bakır ve demir-çelik gibi ürünlerden oluşuyor. 2020 boyunca pandemi yüzünden bu ürünlerin fiyatları artmayı bırakın düştü. Bakın fiyatlarına ulaşımı kolay olduğundan brent petrol üzerinden hesaplama yapalım.

Kasım 2019 ayında Brent petrol varili 62 dolardı. Yine kabaca hesaplayalım. Dolar 5.75 olduğuna göre bir varil petrol 62*5.75=356 TL ye mal oluyordu. 2020 yılı boyunca petrol fiyatları düştü, hatta 2020 mart ayında harbiden sudan daha ucuz fiyata geldi. Petrol fiyatları aynı kalsaydı Kasım 2020 fiyatları ile bir varilini 62*8.00 = 496 TL mal edecektik. Oysa Kasım 2020 de brent petrol fiyatı 40 dolar seviyelerindeydi. 40*8.00= 320 TL ye mal ettik. Yani neredeyse yarı fiyatına. Eğer petrol fiyatları aynı kalsaydı petrol %50 daha pahalı olacaktı. Petroldeki bu fiyat artışı, diğer ürünlere dolayısıyla enflasyona ciddi artış etkisi yaratacaktı doğal olarak.

Global piyasalarda hammadde fiyatlarının Kasım 2020 tarihi itibariyle artmaya başladığı görülüyor. Salgının bu yaz biteceği inancı mı, yoksa bir yıldır üretimin durmasının tepkisinden artık ihtiyaçların karşılanmasına yönelik bir tepki mi, yoksa ikisi birden mi, bilemiyorum ama talep artıyor. Kasım 2020, Ocak 2021 ayları arasında Çelik 93 dolardan 114 dolara, Petrol 40 dolardan 57 dolara, bakır 2.85 dolardan 3.55 dolara çıktı.

Hadi her iki aya göre Türkiye’ye maliyetlerini hesaplayalım. Kasım 2020 ayında dolara ortalama 8.00 ve Ocak 2021 ayında ortalama 7.20 ortalama diyelim. Çelik, 93*8.00= 744 liradan 114*7.20= 821 liraya; Petrol, 40* 8.00=320 liradan 57*7.20= 410 liraya; Bakır ise 2.85*8.00= 23 liradan 26 liraya çıktı. İki ayda ki maliyet artışlarına bakar mısınız !?

İthalatçılar, üreticiler, toptancılar hepsi zaten doları 2020 yılı boyunca 8.00 ortalama ile hesaplamışlardır bence. O yüzden mart 2021 ye kadar aldıkları mallarda düşme olmaz, ama bahar ile birlikte dolar 7.00 seviyelerde kalmaya devam ederse fiyatlar düşecek diyenler bence hammadde fiyatlarını dikkate almalı. Hammadde ki artış global dünyadaki tüm malların fiyatları artıracaktır. Diyelim işlenmiş sac ithal ediyoruz. Demir fiyatlarındaki artış artık ithal ettiğimiz sac fiyatlarına da artış yönünde yansıyacaktır.

Hadi olumlu senaryoya bakalım. Yani Usd/Try 6.50 ye düşmüş, dünyada corona salgını kontrol altına alınmış, ticaret eski güzel günlerin özlemiyle canlanmış. Bu üç hammaddenin gidebileceği fiyatlar üzerinden hesaplama yapalım. Çelik 170 dolara, Petrol 80 dolara, Bakır 4.00 dolara çok rahatlıkla çıkabilir. Çelik 170*6.50= 1.105, Petrol 80*6.50= 520, Bakır 4*6.50= 26 TL olur. Doların 8.00 olduğu Kasım 2020 ayındaki fiyatları, sırasıyla çelik 744 TL, petrol 320 TL ve Bakır ise 23 liraydı. Dünya hammadde fiyatlarında %25 civarındaki bir artışın Türkiye’deki fiyatları nasıl etkiyeceğini anlatmaya çalıştım. Doların 6.50 olması vatandaşa büyük bir olasılık yansımayacak. Üzgünüm.! Belki bu fırsatı Merkez Bankamız eksi rezervlerini artıya geçirmek için kullanır.

Bu stratejiyi bozacak olay salgının virüsün sürekli mutasyona uğraması ile etkisini artırması, dünya ticaretinin yine durma noktasına gelmesi ve global sermayenin Türkiye’deki deli yüksek faize para yatırmaya devam etmesi ile olur. 2020 yılında salgın yüzünden hammadde ve ara mal fiyatları inanılmaz şekilde düştü. Bu düşüş Türkiye’yi büyük bir felaketten korudu. Rakamlar ortada !

Anlatabildik mi!?!?!

Sosyal Medyada Paylaşın!
Murat KARTALKAYA

Murat KARTALKAYA

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

BİLGİLENDİRME
(1) Bu sitedeki yazılar ve yazara ait yorumlar yazarın görüşlerini yansıtmakta, kişi ya da kurumların yatırım kararlarını etkilemeyi ya da yönlendirmeyi amaçlamamaktadır. Site, yatırım danışmanlığı niteliği ve amacı taşımamaktadır. Bu sitedeki yazı ve yorumları dikkate alarak yatırım kararı verenler tamamen kendi kararlarıyla risk almış sayılırlar.
BİLGİLENDİRME
(2) Bu sitedeki yazıların başlığının ve içeriğinin değiştirilerek yayınlanması halinde sorumluluk bunu yapanlara ait olacağı gibi aleyhlerine yasal yollara başvurulacaktır.
SOSYAL MEDYASosyal Medyada Beni Takip Edin!

Her Hakkı Saklıdır. © Murat KARTALKAYA 2021
Web Tasarım: Krafthink

Her Hakkı Saklıdır. © Murat KARTALKAYA 2021
Web Tasarım: Krafthink

Sosyal Medyada Paylaşın!