Dar Koridor

14 Aralık 2020by Murat KARTALKAYA0

Dünyayı, tarihin başından beri beş ailenin ve 0n şirketin yönettiğine inanlar için zor bir kitap. Eskiden de var mıydı yoksa yeni mi moda oldu emin değilim; herkes bir komplo teori uzmanı. Kimi Sümerlerden başlıyor, kimi İbrahim peygamberden kimi Tapınak Şövalyelerinden. Ortak noktaları normal vatandaşların sadece bir organizma olduğu üzerine. Dünyayı, hepimizin yaşamını üç, beş kişi belirliyor.

Bu kitap ise kuantum fiziğinde olduğu gibi milyonlarca olasılıklardan biri gerçekleşip nasıl devletler tarihi olduğunu anlatıyor. Benim için daha mantıklı bir yaklaşım. Beni üç beş adamın yönettiği bir sisteme inanamıyorum. Var mı !? Bilemiyorum. Var da diyemem, yok da.

Ayrıca “Arapları, İngilizler Osmanlı’ya karşı kandırdı. Onlar bizim din kardeşimiz.” klişesine de; “ Araplar ,Türklere karşı her zaman haindir” klişesine de farklı gözle bakıyorsunuz bu kitabı okuduktan sonra. Bunun gibi daha onlarca klişe yıkıyorlar.

Bu kitap bana 2020 ocak ayında iki arkadaşımdan doğum günü hediyesi olarak geldi. Daron Acemoğlu yazarı olduğu için ben direk iktisat ile ilgili bir kitap diye bakmıştım. Bir de kalın bir kitap. Böyle 500 ve üstü sayfası olan kitaplar okumaya başlamadan insanı yorar. Ben de kütüphanemde okunacaklar arasına koydum. Okunacaklar bittiği sırada bu kitaba başladım ve bayıldım. Bence kesinlikle herkesin ama özellikle devlet yöneticilerin ve sivil toplum kuruluşu üyelerinin okuması gerekli.

Kitap insanların nasıl devlet olduğunu ve en sağlıklı devlet işleyişinin nasıl olduğu ile ilgili. Aslında devlet demek doğru değil. Türkiye Cumhuriyeti dersek sadece Türkiye Devleti anlaşılmıyor; Türkiye vatandaşları, cemaatleri, kuruluşları, davranışları, etkileşimleri de anlaşılıyor. O yüzden yazarlar bu yapıya Levitan demişler. Levitan, Ortak Varlık veya devlet.

İnsanlar gruplar halinde yaşarken neden devlet haline gelirler !? Devlet yoksa herkes birbirinden korkar. Herkesden korkacağına sadece devletten korkmak daha cazip gelir insana. İki türlü kurulur. Herkesin tek tek ortak iradesi ( akit) ile ya da güç kullanarak birisi devleti kurar.

Yasaları uygulama, şiddeti denetim altına alma, kamu hizmetlerini sağlama, ihtilafları çözme ve kamu hizmetleri kapsama kapasitesi olan ama aynı zamanda kendine güvenen ve iyi örgütlenmiş bir toplum tarafından ehlileştirilmiş ve denetim altına alınmış devlete ihtiyacımız var.

Devlet olmazsa terör örgütleri veya güçlü gruplar devletin boşluğunu hızla doldururlar. Başka insanlar, başka grup veya örgüt sizi zorlamak, tehdit etmek veya baskı altına almak için toplumsal ilişkilerin ağırlığını kullanma gücüne sahip ise özgürlüğü kullanma yeterliliği söz konusu değildir.

Devleti oluşturan iki güç vardır. Toplumun gücü ve devlet olmanın gücü. Devlette devletin gücü ağır basarsa despotik levitan, toplumun gücü ağır basarsa Namevcut levitan oluşur. Dar koridor devlet ve toplum gücünün birbirini dengelediği, denetlediği ve birlikte hareket ederek ülkeyi yenileyip ileri taşıdığı denge bölgesidir. Dar koridorda Prangalanmış levithan yeniliklere, özgürlüklere, hak ve hukuka özen gösterdiğinden ülke ilerler, refahı artar. Desptotik levitan bölgesinde olup devlet gibi görünüp ama topluma hizmet veremeyen ise Kağıttan lavitandır. Özgürlük var gibidir, ekonomik refah ise felaket durumdadır. Vatandaşları korku, şiddet, hakimiyet altında iken fakirliğe, yolsuzluğa ve verimsiz örgütlenmeye batmış sömürge sonrası devletler bu gruptadır. Latin Amerika ve Afrika’da bu devletler çoğunluktadır. Dar koridor güçlü devlet ve güçlü toplum dengesi ile genişler ve içinde kalmak daha kolay olur. Güçsüz, kendini yenileyemeyen devlet ve toplumda ise daralır ve koridor dışına çıkmak kolaylaşır. Çin’de , Birleşik Krallık da güçlü birer ülkedir. Ama bireyleri aynı refah seviyesinde ve mutluluk içinde midir ?!

Dar Koridor: Liberalizmin liberal ıslahı - K24

Koridor, devlet ile toplumun karşılıklı olarak sınırlı ama dengeli kapasiteleri olduğunda devreye girer. Koridorun genişliği katılımcı ve demokratik kurumlarca belirlenir. Kurumlar halkın güvenini yitirirse koridor daralır. İnsanlığın, devletlerin gelişmesi, yeni sorunlarla baş edebilmesi için Devletin rolü ve kapasitesi artmalı ve bu arada toplumunda daha güçlü hale gelmesine ve her zaman tetikte olmasına bağlıdır.

Kitapta tarihin her döneminde bazı liderlerin çıkıp kahraman olduğunu ya da yaradan tarafından seçişmiş olduğunu iddia edip oyunlar kurarak ya da algı yaratarak nasıl iktidar olduğuna şahit oluyorsunuz. Her güçlü ordunun , güçlü bir merkezi devlet kuramadığını görüyorsunuz. Devlet kontrolsuz kalınca devleti yöneticilerinin rahatını korumak için vergilerle, askerlikle toplumu ezmeye fakirleştirmeye başladıklarını okuyorsunuz.

Sosyal Medyada Paylaşın!
Murat KARTALKAYA

Murat KARTALKAYA

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

BİLGİLENDİRME
(1) Bu sitedeki yazılar ve yazara ait yorumlar yazarın görüşlerini yansıtmakta, kişi ya da kurumların yatırım kararlarını etkilemeyi ya da yönlendirmeyi amaçlamamaktadır. Site, yatırım danışmanlığı niteliği ve amacı taşımamaktadır. Bu sitedeki yazı ve yorumları dikkate alarak yatırım kararı verenler tamamen kendi kararlarıyla risk almış sayılırlar.
BİLGİLENDİRME
(2) Bu sitedeki yazıların başlığının ve içeriğinin değiştirilerek yayınlanması halinde sorumluluk bunu yapanlara ait olacağı gibi aleyhlerine yasal yollara başvurulacaktır.
SOSYAL MEDYASosyal Medyada Beni Takip Edin!

Her Hakkı Saklıdır. © Murat KARTALKAYA 2021
Web Tasarım: Krafthink

Her Hakkı Saklıdır. © Murat KARTALKAYA 2021
Web Tasarım: Krafthink

Sosyal Medyada Paylaşın!